Posts

Showing posts from January, 2015

Hazrat Inayat Khan: Quotes

Image
“I first believed without any hesitation in the existence of the soul, and then I wondered about the secret of its nature. I persevered and strove in search of the soul, and found at last that I myself was the cover over my own soul. I realized that that in me which believed and that in me that wondered, that which was found at last, was no other than my soul. I thanked the darkness that brought me to the light, and I valued this veil that prepared for me the vision in which I saw myself reflected, the vision produced in the mirror of my soul. Since then, I have seen all souls as my soul, and realized my soul as the soul of all. And what bewilderment it was when I realized that I alone was, if there were anyone, that I am whatever and whoever exists, and that I shall be whoever there will be in the future.”

“‎"Intellect is the knowledge obtained by experience of names and forms; wisdom is the knowledge which manifests only from the inner being; to acquire intellect one must del…

Rumi: Sveća je stvorena...

Image
Sveća je stvorena da bi cela postala plamen.  U tom poništavajućem trenutku  ostaje bez senke. I samo je jezičak svetlosti  koji ocrtava pribežište.  Gledaj u taj ostatak dogorevajuće sveće  poput nekoga konačno bezbednog  od vrline i poroka,  od ponosa i srama  koje zbog njih sebi pripisujemo.

Meditacije o Demijurgu: Poriv za stvaranjem i kreativni impuls

Image
“Umetnost se rađa i uzima maha gde god postoji nezasita žudnja za duhovnim, za idealnim: ono htenje koje ljude privlači umetnosti.” – A. Tarkovski
 Malo je strasti poput one koja vodi um i ruku čoveka obuzetog impulsom za stvaranjem. Posredi je iskustvo, fenomen čak, koji je istovremeno izvor najiskrenije radosti i agonije; i to tako isprepletenih da ne predstavljaju samo poslovičnu smenu doba, dana i noći, plime i oseke, već i neizostavan preduslov njihovog uzajamnog postojanja.

Govora u ovom tekstu ni slučajno neće biti ni o kakvoj “tržišnoj logici” kao kakvom motivatoru stvaranja – pre svega stoga što autor oseća iskonsku averziju ka aksiomu finansija kao pokretača svega i oseća da duguje da to prizna. Nećemo, barem ovog puta, zalaziti ni u stvaralačke nagone koji polaze iz taštih pobuda; niti ćemo raskrinkavati sve one koji slede u ovom tekstu kao takve. Bihejvioristi, antropolozi i sociolozi su već učinili dovoljno da nam ama baš svaki akt (“)slobodne(“) volje demistifikuju i m…

Migel Serano: Jungov duhovni susret sestre i alhemičara

Image
Pitao sam se da li je postojao drugi jezik koji je Jung otkrio u procesu individuacije; znao sam dataj jezik postoji i da čeka da bude otkriven. Postoji razlika između onoga što čovek radi i onoga što mu se događa. Otkrio sam to u mnogim delovima sveta, u građevinama, umetničkim delima, u životima nekih ljudi koji su postali veliki uprkos samima sebi. Čovek može da ide ka cilju, uporno i određeno, a onda iznenada dođe nalet vetra iz drugog sveta, isve se promeni - kao da ga bogovi uzmu pod svoje; uprkos sebi samom, on postaje deo mita.
Jungov rad je izuzetan i dramatičan i mora da se prenese u budućnost. Kao neko ko je oživeo rad gnostika i alhemičara, on sam je sigurno učestvovao u misterijama, iako je na početku možda nameravao da ostane izvan njih. Gnostici i alhemičari nisu stvarali simbole zbog psihološke anaiize, već zbog magije. Iako se borio protiv toga, Jung je bio čarobnjak koji je prešao granice zvanične nauke našeg vremena. Mislim da je to znao kada je rekao da samo pesni…

Henry Miller reads "To Paint is to Love Again"

Jiddu Krishnamurti: To be alone

Image
To be alone, which is not a philosophy of loneliness, is obviously to be in a state of revolution against the whole setup of society-not only this society, but the communist society, the fascist, every form of society as organized brutality, organized power. And that means an extraordinary perception of the effects of power. Sir, have you noticed those soldiers rehearsing? They are not human beings any more, they are machines, they are your sons and my sons, standing there in the sun. This is happening here, in America, in Russia, and everywhere-not only at the governmental level, but also at the monastic level, belonging to monasteries, to orders, to groups who employ astonishing power. And it is only the mind which does not belong that can be alone. And aloneness is not something to be cultivated. You see this? When you see all this, you are out, and no governor or president is going to invite you to dinner. Out of that aloneness there is humility. It is this aloneness that knows l…

Arthur Clarke: Everyone has their own ghost

Image
Behind every man now alive stand thirty ghosts, for that is the ratio by which the dead outnumber the living. Since the dawn of time, roughly a hundred billion human beings have walked the planet Earth.
Now this is an interesting number, for by a curious coincidence there are approximately a hundred billion stars in our local universe, the Milky Way. So for every man who has ever lived, in this Universe there shines a star.
 But every one of those stars is a sun, often far more brilliant and glorious than the small, nearby star we call the Sun. And many--perhaps most--of those alien suns have planets circling them. So almost certainly there is enough land in the sky to give every member of the human species, back to the first ape-man, his own private, world-sized heaven--or hell.
 How many of those potential heavens and hells are now inhabited, and by what manner of creatures, we have no way of guessing; the very nearest is a million times farther away than Mars or Venus, those s…

Lešek Kolakovski: O saznanju

Image
Ja ne računam s tim da se naš filozofski ili metafizički jezik može poboljšati do te mere da obuhvata nešto što dosad nismo uspevali da obuhvatimo, ili da bude u stanju da stvarnost koja nam je potpuno nepoznata obuhvati. Jasno je da svet vidimo kroz jezik. Jezik nije samo sredstvo komunikacije, on nam takođepruža sliku sveta. Naše saznanje je jezičko saznanje, dakle uvek postoji opasnost da ne budemo svesni do koje mere jezik iskrivljuje stvarnost, jer stvarnost poznajemo kroz jezik. Ono što govorimo o Bogu, Apsolutu, konačnoj stvarnosti jezički nije obuhvatljivo, premda moramo koristiti jezik. Ne možemo jednostavno da ćutimo, ali ne možemo ni da računamo s tim da zahvaljujući jeziku dopiremo do neke apsolutne, krajnje stvarnosti. To je jednostavno tako.Trudimo se da se nađemo tamo gde stvarno ne možemo da se nađemo, mada nam je stalo da se tamo nađemo. To nije nešto za šta postoji lek. U tom pogledu naša saznajna situacija se nije mnogo promenila od vremena Pseudodionizija koji je …

Gomila i množinski čovek

Image
Sociologija kao nauka je u roku od jednog veka premostila izdašan put od discipline koja se tek hvatala u koštac sa svetom koji je ubrzano metamorfozirao u društvenu košnicu do pomeranja fokusa sa homogenosti grupe na heterogenost individue. Dvojica sunarodnika, Francuza, svaki na svom kraku vremena, aktivno su doprineli shvatanju fenomena mnoštva. Srodno, ali i apsolutno drugačije.
Pokušaćemo da napravimo jednu skokovitu logičku (iz sve snage se nadam, i zanimljivu) paralelu između dva tipa jedne iste pojave – masovnosti: akterovom odgovoru na masu kao interakciju sa grupom drugih aktera i na višestrukost prirode samog pojedinca. Čovek u masi i masa u čoveku. Godine su 1895. i 1998. 
Čovek XIX veka je iza sebe već imao zapaljivu i sve učestaliju istoriju previranja u kojoj je moć mase vrtoglavo rasla. Intenzivno raslojavanje i sve osetnije diferenciranje modernog društva učinilo je da kohezivna sredstva gomile budu sve više kratkoročni i emotivni faktori, uz one dubinske, dugoročne…

H.G Gadamer: O kosmosu i spoznaji

Image
Kosmos zapravo znači ''ukras'', ''dekor'', ono što je ''uređeno'' i dekorativno usled svoje uređenosti. Odatle je nastao prelaz na celo uređeno zvezdano nebo i Zemlju koja je njime okružena i naše je prebivalište. Kosmologija je sada dakle povezana s takvim redom koji doslovno obuhvata svet. To je svakako onaj red u koji su se ugledale sve kulture. Danas mnogo znamo o pradavnim zvezdarnicama, otkrivenim na irskom ili škotskom tlu ili drugde, iz neodredivo starih milenijuma, o kojima nema nikakve druge predaje. Jasno je da se zezdano nebo promatralo oduvek i da je pružalo temeljnu orijentaciju u mnogim čovekovim životnim situacijama.
Kosmologija je povezana s tim čudesnim redom, koji je zbog svoje uzorne tačnosti dopuštao znanje. On je bio vidljiva matematika, vidljiva i nečujna muzika. Planetarni sistem i udaljenosti u njemu bio je sve to za grčke početke astronomske spoznaje. Do visokog srednjeg veka sve se to označavalo nazivom musica…

Alan Watts: O metafizičkoj radoznalosti

Image
Znanje o sebi vodi ka postavljanju pitanja, a postavljanje pitanja ka radoznalosti i istraživanju, tako da ljudsku pažnju najviše privlače ljudi, ili je makar svako usredsređen na svoju ličnost. Svaki inteligentan pojedinac želi da zna kako funkcioniše, a ipak ga zatiče fascinacija i frustracija činjenicom da je od svega najteže spoznati sopstveno ja. Jer, ljudski organizam je, očigledno, najsloženiji od svih organizama i dok, s jedne strane, imamo tu prednost da intimno poznajemo svoj organizam - iznutra - sa druge, lošije, strane, toliko smo mu blizu da nikako ne možemo da ga dokučimo. Ništa do te mere ne izmiče svesnom posmatraču kao sama svest. Zbog toga je koren svesti, paradoksalno, nazvan „nesvesno”.
Ljudi koje zovemo seljacima i prostacima su upravo oni koji ne nalaze ništa fascinirajuće u tome što su ljudi; njihova ljudskost je nepotpuna, jer ih nikada nije navela da joj se dive. Takođe postoji nešto nepotpuno kod onih koji ne nalaze ništa fascinirajuće u biću. Može se prigo…

Dictionary of Obscure Sorrows (I)

Image
gnossienne
n. a moment of awareness that someone you’ve known for years still has a private and mysterious inner life, and somewhere in the hallways of their personality is a door locked from the inside, a stairway leading to a wing of the house that you’ve never fully explored—an unfinished attic that will remain maddeningly unknowable to you, because ultimately neither of you has a map, or a master key, or any way of knowing exactly where you stand.
anemoia - n. nostalgia for a time you’ve never known
Imagine stepping through the frame into a sepia-tinted haze, where you could sit on the side of the road and watch the locals passing by. Who lived and died before any of us arrived here, who sleep in some of the same houses we do, who look up at the same moon, who breathe the same air, feel the same blood in their veins—and live in a completely different world.
nodus tollens
n. the realization that the plot of your life doesn’t make sense to you anymore—that although you thought you…

Staglieno Cemetery (Genova)

Image

Fjodor Dostojevski: Zapisi iz podzemlja (radio drama)

Улоге: Љубивоје Тадић Власта Велисављевић Маја Димитријевић Никола Симић...
 Редитељ: Мирослав Беловић
 Производња: Драмски програм Радио Београда, Мај 1971. године

Emil Sioran: O civilizaciji, nužnosti i strahu

Image
Svaka potreba, usmeravajući nas prema površini života da bi nam skratila njegove dubine, daje vrednost onom što je nema, onom što je ne bi smelo imati. Civilizacije se, sa čitavim svojim aparatom, temelji na našoj sklonosti prema nestvarnom i nekorisnom. Kad bi smo prihvatili da ograničimo svoje potrebe, da zadovoljimo samo nužne, propala bi istog časa. Zato je ona, da bi trajala, prisiljena da ih za nas stvara iznova i iznova, da ih bez predaha umnožava, jer bi sveopšta primena ataraksije imala po nju mnogo teže posledice nego neki opšti razarajući rat. Dodajući sudbinskim poteškoćama prirode bezrazložne poteškoće, ona nas prisiljava na dvostruku patnju, unosi raznolikost u naše nemire i pojačava naše nemoći. Neka nam ne ponavljaju da nas je ona izlečila od straha. U stvari, očigledna je korelacija između umnožavanja naših prostora i porasta naših užasa. Naše želje, iz kojih izviru naše potrebe, izazivaju u nama stalnu zabrinutost, mnogo nepodnošljiviju od jeze doživljene u prirodno…

Verner Hajzenberg: Pozitivizam, metafizika i religija

Image
(Iz knjige "Fizika i metafizika")

Obnova međunarodnih veza u nauci ponovo je u Kopenhagenu okupila stare prijatelje – atomske fizičare. U rano leto 1952. godine sazvano je tamo savetovanje o građenju velikog evropskog akceleratora. Ja sam bio beskrajno zainteresovan za te planove, jer sam se od tako velikog akceleratora nadao eksperimentalnim razjašnjenjima o pitanju da li se zaista, kako sam pretpostavljao, pri sudaru dveju elementarnih čestica na visokim energijama mogu stvoriti mnoge takve čestice i da li zaista postoje različite vrste elementarnih čestica koje se, slično stacionarnim stanjima atoma ili molekula, razlikuju svojim svojstvima simetrije, masom i vremenom života. Mada mi je dakle predmet savetovanja bio važan u svakom pogledu, neću ovde iznositi sadržinu rasprava, nego samo razgovor koji sam tom prilikom vodio sa Nilsom [Borom – prim. ured.] i Volfgangom [Paulijem – prim. ured.]. I Volfgang je iz Ciriha došao na sastanak. Sedeli smo sva trojica u maloj zimsk…

Jiddu Krishnamurti: On thinking

Image
"It is only by observing without the screen of knowledge that you begin to see the whole structure of your own thinking. And as you observe, which is not to condemn or accept, but simply to watch, you will find that thought comes to an end. Casually to observe an occasional thought leads nowhere, but if you observe the process of thinking and do not become an observer apart from the observed,if you see the whole movement of thought without accepting or condemning it, then that very observation puts an end immediately to thought, and therefore the mind is compassionate, it is in a state of constant mutation."

O jezicima i pogledima na sve(t)

Image
“Zanimljiv primer uticaja budističke kulture na produkciju engleskog jezika daje Tan (Tan 2005: 130). Tajlanđanski govornici engleskog obično koriste reč merit (zasluga) u kolokaciji sa make (napraviti) odražavajući koncept karme („ako činiš dobro, dobro ti se vraća“), dok, u skladu sa konceptom saosećanja sa drugima i nenarušavanja unutrašnje ravnoteže sukobom ili konfliktom, izbegavaju korišćenje poznatih jezičkih resursa (npr. never mind srp. nije važno, nema veze) za iskazivanje besa ili ironije. Naglašavanje osećanja pripadnosti tipično za kolektivističke kulture navodi L1 govornike nekih azijskih jezika da zamenicu „moj“ zamenjuju sa „naš“ (npr. naša kuća, naša zemlja, naš nastavnik) iako kontekst u stranom jeziku zahteva „moj“. 
Po analogiji sa jezičkim transferom mogli bismo govoriti o kulturalnoj interferenciji koja može da ima i pozitivan i negativan efekat u učenju jezika.„Sopstvena kultura daje nam sočivo kroz koje gledamo svet, logiku kojom ga uređujemo i gramatiku koja …

M. Elijade o svetom i profanom prostoru

Image
"Od brojnih iskustava Eliade, u skladu sa svojim generalnim opredeljenjima, izdvaja dva - iskustvo svetog i iskustvo profanog prostora. "Podsetimo da prvo iskustvo podrazumeva da ispoljavanje svetog prostora omogućava zadobijanje 'tačke oslonca', orijentisanje u haosu homogenosti, 'zasnivanje Sveta', i stvarno življenje. Naprotiv, profano iskustvo podražava homogenost i, dakle, relativnost prostora. Nestaje svaka prava orijentacija, jer 'tačka oslonca' nema vise jedinstveni ontološki status: ona se javlja i nestaje prema potrebama svakodnevnog života. Istinu govoreći, nema vise ni 'Sveta', već samo fragmenata jednog skrhanog univerzuma, amorfne mase jedne beskonačnosti 'mesta', više-manje neodređenih, gde se čovek kreće upravljen zahtevima egzistencije uklopljene u industrijsko društvo.  ...  Pitanje prelaza je i pitanje granice. Granica je uvek izazov kako za entitete koji se dodiruju tako i za one međusobno udaljene. Na granici se n…

Where Jungian Thought and Archetypal Shamanism Converge (excerpt)

Image
In spite of our current collective cultural crisis, Jung inferred that the loss of instinct, the loss of soul, which is the root of our pathology, can be restored through reconnection with the sacred aspects of the natural and imaginal worlds. Darkness is an aspect of nature. In our descent to reconnect with our roots in wild nature, the deep levels of the psyche, like bees that are lost from the hive, we may encounter destruction, violence, devouring forces, dismemberment, death, and decay. We may battle dark forces, pit our strength against demons, gatekeepers, and those who seek to destroy instead of create. We may navigate unknown territory, dark waters, and close, tight spaces. We may even enter in that impenetrable dark night of the soul where all hope seems lost. But Jung urged us to look for the seed in the darkness that will come to fruition and light, stating, “a civilization does not decay, it regenerates” (as cited in Sabini, 2005, p. 183).
The hive is being dismembered t…

O bivanju budnim: Večna Filozofija i duhovna baština

Image
“Istina je konačni cilj celoga Univerzuma, a kontemplacija istine je glavna preokupacija mudrosti” – Sv. Toma Akvinski 
Evo prve sumorne istine: hipertenzija savremenog sveta-simulakruma, otrgnutog svakoj kontroli i pokrenutog razumom koji veruje da je u uzletu a zapravo je paralizovan, negira i obeshrabruje svaku duhovnu aspiraciju, svaki afinitet ka stvaranju lepote radi njenog sve neophodnijeg prisustva. Prisustva čije je dejstvo katarzično, pročišćujuće. Bića senzitivnih konstitucija, danas u nezavidnijem položaju nego ikada pre, prisiljena na egzil, živeći neumoran niz protivrečja i konfrontacija sa svetom u kojem obitavaju kao sena i koji odavno nije njihov, tvore neke drugačije stvarnosti. Za takve, duhovna patina čovečanstva – u obrušenim holovima sakralnih zdanja ili zaraslim puteljcima kojima hodaše marljivi “mali ljudi”, svejedno je – opipljiva je, aksiomatička realnost kao što je to i tvrdoća visokih betona unutar kojih dele dnevnu sudbu sa manje perceptivnim savremenici…

V.Jerotić: Bolest i stvaranje (odlomak)

Image
"Unutrašnja nužnost jednog umetnika proizlazi, po Kandinskom, iz tri elementa: 1) svaki umetnik, kao kreator, ima nešto u sebi što traži izraz 2) svaki umetnik, kao dete svoga vremena, podstaknut je da izrazi i duh svoga doba i 3) svaki umetnik potpomaže uzroku umetnosti koji je stalan za sve narode i sva doba. (...) Neodoljiva snaga umetnika u tome je što nam, kazujući svoju istinu, kazuje, u isto vreme, i našu istinu i istinu svih ljudi."  (...) "Egzistencija je moguća samo kao težnja da se postigne harmonija bića, a ta težnja se javlja samo kad se doživljava osujećenje; čovek kao biće-na-putu neprestano doživljava osujećenje kao podsticaj za slobodnu delatnost."  (...)  "I Jung i Hese najpre su protestvovali i proglasili protest prvim pravilom svakog individualnog razvoja. I jedan i drugi imali su za očeve protestantske pastore koji su svojim sinovima namenili drugačiji razvoj. I jedan i drugi pobunili su se protiv ovakvog razvoja. (...) U čemu se najp…

Ljubiša Kocić: Matematika i estetika

Image
"Naš duh je beskrajno fina mešavina racionalnog i iracionalnog. Svrsishodna i koncentrisana iracionalnost je neophodna za postojanje mitologije i, simetrično tome, svrsishodna i koncentrisana racionalnost vodi nauci. Mit i nauka (koja se sve oštrije izdvaja iz filozofije) dva su pola ljudskog intelekta. I mit i nauka traže svoje sublimne izraze. Tako se mit izražava kroz Umetnost a nauka kroz Matematiku. Kada je civilizacijska svest jednom stavila Matematiku i Umetnost jednu kraj druge, pokazalo se da su prožimanjamnogo dublja i temeljnija nego što se u početku i slutilo. Geometrijske proporcije doprinose estetskom doživljaju.Krug je lepa geometrijska figura. Sonet je cikličan. Matematički grafovi su obojeni dok se muzički komadi oslanjajuna ornamentalnu kombinatoriku. Klasični hramovi i građ evine sadrže kanon Zlatnog preseka koji je sažet u jednom iracionalnom broju sa najjednostavnijim neprekidnim razvojem. Pozorišni komadi imaju svoju numeriku koja se ogleda u prebrojavanju …

Voren Stajnkraus: Umetničko stvaranje i bol

Image
"Postoje i drugi vidovi bola koji izgledaju jedinstveni za delatnost stvaralačkog umetnika. Jedan od njih je bol u pravljenju izbora iz raspoloživog materijala, bol odluke. Što je bogatija sadržina čovekovog uma, to je teže odlučiti koju od raspoloživih mogućnosti treba iskoristiti. Dokaze ovakve vrste bola možemo da nađemo pregledajući rukopise i prve koncepte dela umetnika. Stiv Spender govori o znoju, mučenju posle prvog nacrta, on otvoreno kaže: "Patim od viška ideja i slabog osećaja za formu. Za svaki red koji počinjem da pišem, imam u glavi bar još deset koje nikad ne napišem. Za svaku priču koju napišem, imam još sedam ili osam koje nikad ne završim." U svojoj opčinjujućoj raspravi o "Biografiji jedne slike", Ben Šan razmatra izbor kao "postupak prihvatanja i odbacivanja - umetnik plus unutrašnji kritičar...prisutni su i u najsitnijem deliću onoga što umetnik stvara.""

Lao Tzu: Action and patience

Image
“Do you have the patience to wait
Till your mud settles and the water is clear?
Can you remain unmoving
Till the right action arises by itself?”
― Lao Tzu


A.Tarkovsky on art and sacrifice

Image
“What is art? (...) Like a declaration of love: the consciousness of our dependence on each other. A confession. An unconscious act that none the less reflects the true meaning of life—love and sacrifice.”

Art is born and takes hold wherever there is a timeless and insatiable longing for the spiritual, for the ideal: that longing which draws people to art. Modern art has taken a wrong turn in abandoning the search for the meaning of existence in order to affirm the value of the individual for its own sake. What purports to be art begins to look like an eccentric occupation for suspect characters who maintain that any personalized action is of intrinsic value simply as a display of self-will. But in artistic creation the personality does not assert itself, it serves another, higher and communal idea. The artist is always a servant, and is perpetually trying to pay for the gift that has been given to him as if by a miracle. Modern man, however, does not want to make any sacrifice, even …

Eutimija ili o umetnosti čitanja

Image
Od Kvintilijana do današnjih dana nailazimo na različite definicije čitanja. Emil Anrio primećuje da čitati znači dodavati drugog sebi. Za Pola Rikera čin čitanja jeste način zadobijanja sveta i jedan od vidova (samo)oblikovanja sopstva. Za Emanuela Levinasa, ljudsko biće nije sâmo u svetu, nije sâmo in–der–Welt–Sein (bivstvovanje–u–svetu) već je isto tako zum–Buch–Sein (bivstvovanje–s–knjigom), u relaciji s nadahnutom reči. 
Čitanje, kao široko polje emanacije ljudskog duha, predstavlja zamajac u razvoju ljudske misli. Utešno je što još uvek postoje oni koji imaju vremena za čitanje, za razmišljanje, “za gušt da na jednom paragrafu provedu četiri dana” (Dean Duda), i to u modelu protočnomodernog života XXI veka koji nam ne dozvoljava da steknemo rutinu jer neprestano moramo da se modernizujemo, odnosno da funkcionišemo poput “softvera” da nam ne bi istekao rok trajanja, uz svakodnevno updateovanje ili upgradeovanje.

Mihail Epštejn: O slučaju, sudbini i mogućim svetovima - odlomak

Image
Nastavio je da piše:
"Gde postoji kvantna teorija, tu postoji i nada. Po pretpostavci fizičara Hju Evereta, u svakom kvantnom trenutku svoje evolucije vasiona se deli na dva dela, "razvremljuje se", kao put na raskrsnici. Na mestu jedne vasione obrazuju se dve i tako u svakom milijarditom deliću sekunde. Svaki kvantni prelaz - u svakoj zvezdi, Galaksiji, u svakom uglu vasione - seče naš svet na nebrojeno mnoštvo kopija, koje se razlikuju samo po rasporedu jedne čestice. Stiven Hoking objašnjava čitavu vasionu kao kvantnu česticu, koja sa različitom verovatnoćom postoji u beskonačnom mnoštvu stanja, obrazujući beskrajno mnoštvo svetova od kojih je naš najverovatniji. Funkcija slobode naše vasione predstavlja beskonačno mnoštvo paralelnih svetova.

Formiranje sveta predstavlja ne ono što jeste, već sveukupnost svega što postoji. Iako je moje premeštanje u Mlečni put praktično neverovatno u našoj vasioni, ono se već desilo u jednoj od mogućih visina, kao i moje premeštanje…

Bela Hamvaš: Subina i odluka / Karakeristika čovečanstva novog doba: nemogućnost realizovanja duha

Image
Život je zatvoren u istim ovim pravcima. On ne vidi iznad čulno vidljive prirode; izgubio je osetljivost za svet s one strane prirode; upravo je zbog toga prinuđen da poriče natprirodni svet. I pošto je prinuđen na poricanje, nikada ga neće prenuti istinska stvarnost.Naizmerna većina istorijskog čovečanstva nikada nije bila oči u oči sa stvarnošću. Ono što je videla, što je učila, protiv čega se borila, ono što je želela, zbog čega je umirala, bila je sopstvena uobrazilja, najviše kolektivni san svoga doba. Duhovno zdanje u kojem je stanovala bilo je njeno shvatanje sveta, ali to je bio poseban svet za koji Heraklit veli: u njemu ljudi dremaju. Shvatanje sveta ili pogled na svet nije ništa drugo do uobrazilja Ja koje živi u individualnoj, drugačije rečeno, degradiranoj stvarnosti, koje ima vezu sa stvarnošću samo u pojedinim tačkama i izuzetno. Individualno Ja dremajući živi svoj život ovde, usred pogleda na svet. Vera mu je Ja-vera: taština; odbrana; sebičnost; strahovanje; zabrinut…

Domenico's Speech from Andrei Tarkovsky's "Nostalghia" (1983)

...
There are no great masters left. That's the real evil of our time. The heart's path is covered in shadow. We must listen to the voices that seem useless in brains full of long sewage pipes of school wall, tarmac and welfare papers. The buzzing of insects must enter. We must fill the eyes and ears of all of us with things that are the beginning of a great dream. Someone must shout that we'll build the pyramids. It doesn't matter if we don't. We must fuel that wish and stretch the corners of the soul like an endless sheet. ...

Nikolaj Berđajev: O transcendenciji

Image
''Transcendiranje ne znači da se ličnost potčinjava bilo kakvoj celini, da ulazi kao sastavni deo u nekakvu kolektivnu realnost, da se prema drugome, prema višem biću odnosi kao prema Gospodaru. Ono je aktivni, dinamički tok, to je imanentno čovekovo iskustvo u kojem on preživljava katastrofe, prelazi preko provalija, iskušava diskontinuitet u svom postojanju, ali se ne eksteriorizuje, nego interiorizuje. Transcendiranje u egzistencijalnom smislu jeste čovekovo oslobođenje odrobovanja samom sebi, ali sloboda tu nije lakoća, nego teškoća, ona prolazi kroz tragičnu protivrečnost. Problem ličnosti nije problem sasvim drugačijeg poretka nego što je ''školski'' problem odnosa duše i tela. Ličnost uopšte nije duša razlišita od tela koje čovek povezuje sa životom prirode. Ličnost je celovit lik čoveka u kojem duhovno načelo ovladava svim duševnim i telesnim moćima čovekovim. Jedinstvo ličnosti stvara se duhom. Ali i telo pripada čovekovom liku. Duševni život prožima …

Spring, Summer, Fall, Winter... and Spring (The Mountain Scene)